Nagkadaiyang klase sa birth control methods

Unsa ang birth control?

Ang birth control usa ka pamaagi nga gigamit aron mapugngan nga ang babaye magsabak o mabuntis. Laing ngalan sa birth control mao ang contraception (kon-truh-SEP-shun).
Kun kamo makighilawas nga wala migamit og birth control, may tsansa nga kamo mabuntis.
Tinuod kini bisan pa man og anaa kana sa stage nga wala pa maabti sa inyong binulan nga period o hapit kana sab mag-menopause.
Matag tuig, 85 sa 100 ka mga babaye nga wala migamit og birth control makaangkon sa wala gi-plano nga pagsabak.
Ang pinaka-segurado nga pamaagi aron di mabuntis mao nga di makighilawas.
Apan ang pagpangita og maayo nga pamaagi sa birth control makatabang aron malikayan ang wala sa planong pagbuntis.

Unsa ang mga klase sa birth control?
Dunay nagkadiyang klase sa birth control. Matag usa niini dunay kaayuhan og depekto. Mao nga gikinahanglan nga masayod ka sa saktong pamaagi nga angay kanimo.

a. Hormonal methods:
Kini gilangkuban sa birth control pills, shots (Depo-Provera), skin patch, implant, vaginal ring. Ang Mirena IUD, nga may levonorgestrel, gikonsidera sab nga hormonal method sa birth control.
Ang birth control nga naggamit og hormones maayo og epektibo aron malikayan ang pagsabak.

b. Intrauterine devices (IUDs):
Mao kini ang isulod diha sa inyong uterus. Maayo ang IUD’s sud sa 5 ngadto 10 ka tuig. Ang Mirena IUD dunay hormone nga moayuda hilabi na og kusog ang binulan nga regla ug panakit sa pus-on.

c. Barrier methods:
Naglangkub sa condoms, diaphragms, ug sponges. Sa kinatibuk-an dili kini makapugong nga ang babaye magsabak di susama sa IUD o hormonal methods.
Ang barrier methods gamiton matag higayon nga kamo makighilawas.

d. Natural family planning (gitawag sab nga fertility awareness):
Epektibo kini kun ‘careful’ sab ang inyong partner.
Angay nga subayon ninyo pag-ayo ang inyong rekord hilabi na ang pagsuta kun ikaw fertile ba o dili.

e. Permanent birth control (sterilization):
Mohatag og ‘lasting protection’ aron di magsabak.
Ang lalaki mamahimo nga mopailawom sa vasectomy, o ang babaye mamahimo sab nga ipatali ang iyang tubes o gitawag nga tubal ligation.
Apan, maayo lang kini kun tumong gyud nimo nga dili na dungagan ang ihap sa inyong anak.

f. Emergency contraception:
Backup method aron malikayan ang pagbuntis hilabi na og wala kamo makagamit og birth control o condom.

Unsaon sa pagpili?
Ang pinakamaayo nga pamaagi sa birth control mao kadtong mo-protektar kanimo matag higayon nga ikaw makighilawas.
Og tungod sa kadaghang klase sa birth control, mag-depende na kanimo kun unsa ang imong gamiton.
Sa pagsuta, sunda kini:

a. How well it works.
Huna-hunaa kun unsa ka-importnate kanimo nga di una magsabak. Unya lantawa kun unsa ang maayong pamaagi alang nimo.

b. How much effort it takes.
Sama na lamang sa birth control pills dili kini maayo kanimo hilabi na og sagad ka nga makalimot sa pag-inom niini.
Kun dili ka sigurado, undangi og gamit na lamang sa barrier method sa higayon nga kamo makig-kontak.

c. Kantidad sa pamaagi nga gamiton:
Sama na lamang sa condoms, barato kini usahay sab libre pa sa ubang klinika. Apan ang angay nimong ikonsidera mao ang ka-epektibo sa pamaagi nga imong gamiton. Bisan pa man og barato, mahal kini, pinaka-maayo nga ikonsidera nga ang lakang nga imong gigamit haum sa imoha.

Health issues nga angay ikonsidera:
Dunay pipila ka mga birth control methods nga di luwas alang kanimo, magdepende sa kahimtang sa imong panglawas.
Aron masiguro nga sakto ang lakang nga gamiton, ang doktor mopakisayod kanimo kalabot sa:

*** Pagpanigarilyo
*** Posible nga ikaw nagsabak
*** Nagapasuso
*** Dunay seryosong suliran sa panglawas, sama na lamang sa heart disease, high blood pressure, migraine, sakit sa ulo, diabetes.
*** Dunay ‘blood clots’ sa bagtak (deep vein thrombosis) o sa baga (pulmonary embolism), o may kabanay nga may ‘blood clots’ sa tiil o baga.
*** Nakasinati sa breast cancer.
*** Dunay sexually transmitted disease.

Unsaon kini sa pag-angkon:
Mapalit nimo ang:
Condoms, sponges, ug spermicides sa botika bisan og way prescription o reseta.
Ang Plan B emergency birth control makita sab sa mga botika bisan og way reseta apan gikinahanglan nimo og kamatuoran nga ikapakita nga ikaw 18 anyos na.

Gikinahanglan sab nga makigkita ka’g doktor o health professional aron:

*** Mokuha og reseta sa birth control pills uban pang pamaagi nga naggamit og hormones.
*** Dunay IUD nga gi-insert. (msn.com)

Pagduwa, gikina- hanglan sa bata

DILI tanang mga bata makaduwa sa mga kalingawan nga haum sa ilang edad.Dunay daghang rason kun nganong dunay mga kabataan nga di makaduwa bisan kadali lang.
Posible nga masulti ninyo usik-usik lang kini sa panahon ug oras mao nga ginahatagan sila og gimbuhaton nga usahay dili pa haum sa ilang edad.
Ang pagduwa sa bata dili lang gikinahanglan apan importante kini kanila.
Matag bata gikinahanglan nga makaduwa aron makatuon, ma-develop sila.
Subay sa pagtuon ang pagduwa sa bata mao ang ilang lengguwahe.
Ang mga bata, partikularmente ang mga bata pa makakat-on sab sa pagresolbar sa ilang psychological conflict.
Mao kini ang ilang pamaagi aron makadiskubre, maka-angkon og dugang kasayuran, impormasyon nga makatabang kanila og makita nila kini sa ilang pagdula-dula.
Sa pagduwa mahibaw-an sa bata ang ilang kapasidad ug limitasyon, social rules ug kalahian sa  pantasya ug reyalidad.
Maaanad sila nga gamiton ang ilang abilidad, tarungon kini aron malutsan ang bisan unsa nga sitwasyon.
Sa pagduwa mahibaw-an sa bata ang ilang lengwahe pinaagi sa ilang nasinati, subay sab sa ilang nasabtan gikan sa ilang mga higala, hamtong nga nakaila kanila.
Sakto ang panultihon nga: “Minsan lang silang maging bata.”
Karon nga nasayod kana sa benepisyo sa pagduwa ayaw kini ihikaw sa inyong mga anak.
Hatagi sila og higayon nga maglingaw-lingaw nga makatuon, makihalubilo sa ubang tawo.

 
 

Anti-cancer diet

NASAYOD ka ba nga bisan og wa’y sakit nga kanser diha sa inyong pamilya, mamahimo ka sab nga makakuha niini?Apan, wala kay angay nga kabalak-an tungod makahimo ka man og mga pamaagi aron pakigbatukan ang maong balatian.
Ang healthy diet makatabang aron makontra ang bisan unsa nga cancer-prone genes nga anaa sa inyong lawas.
“Nutrition has a bigger influence on cancer than inherited genes, which means you could significantly reduce your odds of the disease through diet alone,” pag-isplikar ni Joel Fuhrman, M.D., author sa Eat for Health.
Apil sa ‘healthy diet’ ang pagkaon nga puno sa prutas, gulay nga maka-ayuda kanimo aron mahilayo ka sa mga balatian.
Ania ang pipila ka mga sugyot sa eksperto nga angay nimong kaunon aron malikay sa cancer:

1. Dugangi og whole grains ang inyong diyeta
Luyo sa ‘freshly baked whole-grain bread,’ mamahimo sab nga mokaon og oatmeal nga dunay cinnamon sa buntag, brown rice ug manok, gulay alang sa panihapon.
Og tungod ang whole grains taas sa fiber, dili gilayon ka gutumon.

2. Kaon og halang kun ’spices’
Sa India kun diin daghang tawo ang migamit sa ‘cancer-fighting seasonings’ sa ilang pagluto sama sa cumin, luy-a, ahos ug turmeric, lima ka beses nga ubos ang tsansa nga maka-angkon sa breast cancer itandi sa nasud Estados Unidos.
Idugang ang Indian seasonings sa brown rice o gulay nga di madungagan ang inyong calories.

3. Kaon og tsokalate
Nadiskubrehan sa pagtuon nga ang compound sa dark chocolate ayuda sa paspas kaayo nga pagdaghan sa cancer cells sama na lamang sa colorectal cancer.
“The compound requires the activity of an enzyme called kinase, which causes cancerous cells to die but leaves normal cells alone,” ni Richard Pestell, M.D., direktor sa Kimmel Cancer Center sa Thomas Jefferson University sa Philadelphia.
Sumala pa nga mas ‘dark’ nga kolor sa tsokolate mas daghan og benepisyo nga mahatag.